Liman Tahıl Fiyatı Nasıl Oluşur: FOB, CPT, EXW

İhracatçılar ve çiftçiler aynı tahıl için her gün farklı rakamlar görür: «depoda» bir fiyat, «limanda» başka bir fiyat, «borsada» bambaşka bir fiyat. Bu fark spekülasyon değil, teslim şeklidir — yani lojistiği kimin ve hangi noktaya kadar ödediğidir. Liman ticaretinde en sık karşılaşılan üç terimi açıklayalım.

EXW — «depo çıkışı» fiyatı

EXW (Ex Works) en düşük fiyattır: satıcı tahılı depodan teslim eder ve tüm lojistiği alıcı öder. Çiftçinin iç piyasa raporlarında gördüğü rakam budur. Liman fiyatıyla karşılaştırmak için buna karayolu taşıması ve aktarma maliyetini eklemek gerekir.

CPT — limana teslim fiyatı

CPT (Carriage Paid To), satıcının belirli bir limana kadar taşımayı ödediği anlamına gelir — örneğin CPT Kiliya veya CPT Odesa. Terminal tekliflerini karşılaştırmak için en kullanışlı teslim şeklidir: taşıma ayağı zaten dâhildir, böylece iki farklı limana CPT teklifi yan yana konabilir.

FOB — «gemide» fiyatı

FOB (Free On Board) — tahıl limanda gemiye yüklenmiştir, oradan sonra deniz navlununu alıcı öder. FOB Karadeniz, dünya piyasasının Ukrayna tahılını değerlendirdiği referanstır. EXW ile FOB arasındaki fark, toplam lojistik ve aktarma maliyetidir.

• EXW — daha ucuz, ama alıcı depodan kendisi taşır;
• CPT — tahıl limana teslim, terminalleri karşılaştırmak kolay;
• FOB — tahıl gemide, deniz navlunu alıcıda.

Soru «nerede daha pahalı» değil, «taşıma ayağı nerede daha kısa» — güney Odesa bölgesindeki bir çiftçi için Tuna limanları lojistikte çoğu zaman öne geçer.

Besarabya'daki veya Odesa bölgesinin güneyindeki bir üretici için Tuna limanlarına (Kiliya, Izmail, Reni) kısa mesafe, nihai liman fiyatını derin deniz limanlarına uzun taşımadan daha cazip kılar. Kiliya'daki GTK, rotanızı teslim şekline göre hesaplamanıza yardımcı olur.